ADHD - ZESPÓŁ NADPOBUDLIWOŚCI PSYCHORUCHOWEJ Z ZABURZENIAMI KONCENTRACJI UWAGI.

1. Czym jest zespół nadpobudliwości psychoruchowej ?

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej jest zaburzeniem przekazywanym z pokolenia na pokolenie, tzn. uwarunkowanym genetycznie. Dzieci z ADHD mogą mieć specyficzne wzorce pracy mózgu, które są odpowiedzialne za powstawanie u nich objawów nadpobudliwości. Najprawdopodobniej istnieje u nich zaburzenie równowagi pomiędzy dwoma podstawowymi przekaźnikami: noradrenaliną i dopaminą. Niesłuszny więc jest pogląd, że przyczyną nadpobudliwości u dzieci jest nieprawidłowa sytuacja domowa lub błędy popełniane przez rodziców. Można jedynie powiedzieć, że brak stałych norm, zasad, niekonsekwencja czy znaczna impulsywność samych rodziców mogą nasilać objawy u dziecka.

2. Objawy i typy ADHD.

Aby mówić o nadpobudliwości psychoruchowej dziecka muszą wystąpić u niego objawy w trzech następujących kategoriach:

• zaburzenia koncentracji uwagi;
• nadruchliwość;
• impulsywność.

Ponadto objawy powinny pojawić się przed 7 rokiem życia, powinny zaburzać funkcjonowanie dziecka w co najmniej dwóch środowiskach (np. w szkole i w domu) oraz nie być wynikiem całościowych zaburzeń rozwojowych, lękowych, depresyjnych czy psychoz.

Wyróżniamy trzy podtypy ADHD:

• podtyp z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi – dziecko nie może się skupić, potrafi natomiast pozostać w bezruchu, jeśli wymaga tego sytuacja. Występuje częściej u dziewczynek.
• podtyp z przewagą nadpobudliwości psychoruchowej – dziecko biega w kółko, to tzw. „żywe srebro”, na jego aktywność nie wpływa ani sytuacja, ani potrzeba. Odpowiednio zmotywowany potrafi się skupić na dłużej. Występuje częściej u chłopców.
• typ mieszany – czyli „dwa w jednym”. U dziecka występują zarówno nasilone objawy niepokoju ruchowego, słaba kontrola impulsów oraz objawy zaburzeń koncentracji uwagi. Występuje częściej u chłopców.

3. Co powinna zawierać diagnoza ADHD?

Idealna diagnostyka w kierunku ADHD powinna zawierać:

• informacje zebrane od rodziców na temat rozwoju dziecka i obecnego jego zachowania,
• informacje uzyskane od nauczyciela na temat zachowania dziecka w szkole lub przedszkolu,
• badanie pediatryczne, badanie neurologiczne, w razie potrzeby badanie EEG,
• obserwację zachowania dziecka,
• rozmowę z dzieckiem,
• ocenę nasilenia problemu nadpobudliwości psychoruchowej i zaburzeń koncentracji uwagi oraz zachowań problemowych przy pomocy skali i kwestionariuszy diagnostycznych,
• ocenę aktywności ruchowej dziecka,
• obiektywny pomiar uwagi dziecka,
• badanie psychologiczne, ocena ilorazu inteligencji.

ADHD może zdiagnozować psychiatra dziecięcy, psycholog, pediatra, neurolog.

4. Krótkie wskazówki dla zmęczonych nauczycieli dziecka z ADHD.

• dziecko nadpobudliwe ma odmienne możliwości i wymagania, należy się do nich dostosować,
• karanie za objawy niezależne od dziecka rodzi lęk i niechęć,
• trzeba zauważać, kiedy dziecko robi coś dobrze i zachęcać je do dalszej pracy,
• bliska współpraca z rodzicami ułatwia życie obu stronom z pożytkiem dla dziecka,
• wydawaj proste, krótkie polecenia i sprawdzaj ich wykonanie,
• rozkładaj trudniejsze zadania na etapy,
• przypominaj o samokontroli i sprawdzaniu,
• ustalaj stałe i jednoznaczne zasady,
• dbaj o spokój miejsca pracy,
• proponuj plany, listy, schematy,
• ucz porządkowania i organizowania,
• szukaj możliwych do zaakceptowania form rozładowania nadruchliwości
• i pamiętaj: to nie Twoja wina, że w tej klasie jest nadpobudliwe dziecko, ale to też nie jest wina tego dziecka.

    5.  10 próśb nadpobudliwego dziecka do rodzica.

• Pomóż mi skupić się na jednej czynności. Proszę ucz mnie także poprzez zmysł dotyku. Potrzebuję, abyś poprowadził mnie za rękę.

• Potrzebuję wiedzieć, co zdarzy się za chwilę. Proszę stwórz mi bardzo uporządkowane otoczenie, gdzie wszystko będzie podporządkowane stałym zasadom. Daj mi wyraźnie znać gdyby miały nastąpić zmiany.

• Poczekaj na mnie, ja ciągle jeszcze się zastanawiam. Proszę pozwól mi działać w moim własnym tempie. Jeśli zacznę się spieszyć, na pewno coś pomylę lub zrobię błąd.

• Jestem w kropce, nie potrafię tego zrobić. Proszę zaproponuj mi możliwości wyjścia z trudnej dla mnie sytuacji. Potrzebuję dowiedzieć się jak można iść dalej, jeśli droga jest zablokowana.

• Czy to jest dobrze? Ja potrzebuję to od razu wiedzieć. Zaraz po tym, jak coś zrobię, szybko i szczegółowo pochwal to, co było dobrego w mojej pracy.

• Nie zapomniałem, ja tylko za pierwszym razem nie usłyszałem Cię. Proszę dawaj mi tylko jedno drobne polecenie na raz. Poproś mnie, abym powtórzył Ci, co usłyszałem przed chwilą.

• Nie pomyślałem, mnie już nie było. Proszę przypomnij mi, abym zatrzymał się, pomyślał i dopiero potem działał.

• Ja zawsze pracuję tylko w danej chwili. Proszę dawaj mi tylko krótkie etapy pracy do wykonania, tak abym sam mógł ocenić, kiedy dojdę do końca.

• Wiem – znowu WSZYSTKO zrobiłem źle? Nagradzaj mnie choć za część dobrze wykonanego zadania, za poprawę, doskonalenie się, a nie za bycie doskonałym.

• Dlaczego zawsze na mnie krzyczysz? Proszę doceń mnie, jeśli zrobię coś dobrze; pochwal jeśli uda mi się odpowiednio zachować. Przypominaj mi ( i sobie) o moich dobrych i mocnych stronach, kiedy mam zły dzień.

Na podstawie książki „Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci” autorstwa Tomasza Wolańczyka, Artura Kołakowskiego i Magdaleny Skotnickiej

Opracowała psycholog Agnieszka Słomczyńska